 Eind 2004 vertrokken Karin Wiersma en Hendrik Hoogendoorn met hun kinderen Hilke en Simone naar Australie. Terwijl zij al jaren reikhalzend uitkeken naar dat moment, zagen familie en vrienden dierbaren vertrekken. Ze zagen een leegte in hun leven ontstaan. Moeders, vrienden en kennissen over het vertrek en het contact, anderhalf jaar na het vertrek van het gezin.
Hendrik (1964), Karin (1967) en hun kinderen Hilke (1997) en Simone (2000) wonen in Rock Valley in New South Wales, Australië. Het is net iets landinwaarts vanuit het meest Oostelijke puntje van Australië. Karin over hun vertrek: “Wij gingen ergens naar toe. We keken naar onze toekomst. En de mensen die we achterlaten zagen die toekomst niet. Die zagen alleen maar ons vertrek. Wat daarna volgt, is voor de meesten echt ongrijpbaar”, zegt Karin. Ze vertelt over hun afscheidsfeest. Er kwamen mensen langs die ze al tijden niet meer hadden gezien. Die vertelden hen, dat ze het zo erg vonden dat ze naar Australië vertrokken. “Wij waren echt verbaasd. We hadden geen idee dat überhaupt het idee dat je weggaat mensen al van hun stuk kan brengen. En dat gebeurde zelfs bij mensen die niet heel dicht bij ons stonden.”
‘Gaan jullie nog?’
Hendrik had in Nederland nog een boomkwekerij in Lopik. Door dat beroep had hij contacten met kwekers in Australië. Hij was er ook al eens geweest. Ze besloten het bedrijf te koop te zetten zodra het visum binnen was. Maar de verkoop viel zwaar. Het duurde ruim een jaar voordat het verkocht was. “Dat wachten was vreselijk”, zegt Karin nu. “Veel mensen,ouders en kennissen wisten dat we gingen en vroegen steeds weer ‘Gaan jullie nog?’, ‘ Is het nog niet verkocht?’. We werden er niet goed van. Ook al was het niet kwaad bedoeld, je werd dat op een gegeven moment zat. En het is misschien wel doordat dat weggaan zo stroef verliep, dat we Nederland nog geen seconde gemist hebben. Hier zijn we bovendien zo druk met nieuwe mensen en nieuwe gewoonten dat er voor missen simpelweg geen tijd is.”
Opbloeien
Inmiddels is Hendrik al weer een hele tijd aan het werk bij een kweker die hij heeft leren kennen via kennissen in Nederland. Karin, vroeger lerares, heeft al verschillende baantjes gehad. Ze heeft bij een drukkerij en als plaatselijke postbode gewerkt. De kinderen hebben hun draai helemaal gevonden volgens moeder Karin. “Het zijn echte buitenkinderen. Het is ook voor hun toekomst dat we hierheen kwamen. Nu zien we ze helemaal opbloeien. Ik twijfel geen seconde: wij hebben de juiste keus gemaakt”, zegt Karin.
‘Ik moest erheen, dat hielp enorm’
Elze van Ooy, moeder van Hendrik
 Elze van Ooy (59) is de moeder van Hendrik. Op haar verjaardag, het was in mei 2001 op het dek van een pannenkoekenboot, vertelde Hendrik haar dat ze weggingen. “Eigenlijk”, zegt Elze nu, “had ik het altijd wel verwacht. Ik moet zeggen dat het toen ook niet echt aankwam.”
Omdat Karin en Hendrik zolang tegenslag hadden met de verkoop van Hendriks bedrijf, kon Elze bovendien goed vertrouwd raken met het idee dat ze weggingen. “Maar veel viel er niet te verwerken. Het was gewoon geen shock voor me. Pas de dag nadat ze vertrokken kwam de dreun. Ik voelde me zo leeg. Het was net of er een stukje van mezelf weg was, alsof iets of iemand dood was. Zo voelde dat. En dat had ik al die tijd gewoon niet zien aankomen.”
Zo ver weg
In oktober 2005 is Elze en haar huidige man – Hendriks ouders zijn gescheiden – twee weken naar Australië geweest. “ Bert, mijn man, zei bij hun vertrek meteen dat we een reis gingen boeken. Je moet erheen, zei hij me. Als ik maar zag hoe ze erbij zaten en hoe ze het hadden dan was het goed”, vertelt Elze. Bert heeft zelf een zoon die in Amerika woont en had dit al eens doorgemaakt. Ze besefte eigenlijk pas in het vliegtuig hoe ver weg haar zoon en zijn gezin eigenlijk zijn. “Dan zit je tien uur in dat vliegtuig en dan ben je nog niet halverwege. Dat vind ik nu ook echt het zware ervan. Het is zo ver weg dat je er niet zomaar heen kunt als er iets gebeurt. Ik bedoel: je stapt niet even in de auto om een paar uur later aan te komen.”
“Die twee weken daar hebben me enorm geholpen. Ik heb gezien hoe ze daar wonen. Als ze me nu vertellen dat ze een nieuwe bank gekocht hebben, dan kan ik me voorstellen waar en hoe die staat. Dat geeft rust. Ik heb ook gezien hoe veel meer ontspannen Hendrik daar is. En ook Karin, Hilke en Simone zitten zoveel lekkerder in hun vel. Ik heb er genoten. Ik heb nog nooit eerder zoveel tijd gehad voor hen. En dus was de terugreis verschrikkelijk. Ik heb nog nooit zoveel gehuild als toen”, zegt Elze nu.
Losgesneden
Elze beseft dat haar zoon en zijn gezin het er goed hebben. En ze geeft ze bovendien geen ongelijk. “Ik zie wat het met hen doet, hoe ze er opbloeien. Ik geef ze groot gelijk.” Ze moest laatst nog denken aan een gesprek dat ze met haar zoon had. ‘Je wortels blijven natuurlijk hier in Nederland’, zei Elze tegen Hendrik. Waarop Hendrik zei dat hij dat anders zag. De wortels worden losgesneden en moeten elders weer aangroeien. Precies zoals hij dat met zijn bomen doet.
‘Ik heb ontdekt dat ze daar horen!’
Dini Wiersma, moeder van Karin
 Rond de feestdagen van 2001 waren Karin, Hendrik een de kinderen bij Dini Wiersma (85), Karins moeder. Hendrik knipte er een advertentie uit de krant. Een advertentie over emigreren. “Een paar maanden later vertelde Karin me van hun plannen. Volgens Hendrik was ik eigenlijk medeplichtig”, lacht ze nu.
Toen Karin en Hendrik het haar vertelde was ze diep teleurgesteld. Hoewel ze wist van hun belangstelling voor Australië, had ze geen idee dat die interesse zover strekte dat ze overwogen er te gaan wonen. “Mijn eerste gedachte was: Jullie zijn niet wijs! Maar bij nader inzien was het wel te begrijpen. En ik vind dat je dan niet aan je eigen belangen moet denken. Natuurlijk mis ik ze. Het is alsof er een rib uit mijn lijf is. Maar ja, ouder worden betekent ook telkens weer iets loslaten.”
Computercursus
Op haar 83ste is ze drie maanden in Australië geweest bij haar dochter en haar gezin. Een jaar had ze hen niet gezien. Gedurende die tijd hebben ze altijd contact gehouden via de telefoon, maar ook via e-mail. Dini leerde met haar tachtig jaar nog even met de computer omgaan omdat haar dochter ging emigreren. In het najaar van 2004 volgde ze er een cursus voor ouderen voor. “En als het nodig is, dan helpt een nicht mij. Ik ben niet zo heel veel met de computer bezig hoor. Het is gewoon een apparaat waarmee ik met Karin kan e-mailen. En daardoor viel het gemis in de eerste maanden ook wel wat mee. Door het e-mailen wist ik toch het meeste. We mailen nu bijna dagelijks, ik denk wel dat dat zo zal blijven ook.”
Ruimte
Toen het gezin verplicht vertrok in het voorjaar van 2004, ging Dini meteen mee. Ze wilde heel graag een indruk krijgen van waar ze terecht kwamen. Karin en Hendrik moesten toen hun visum geldig gaan maken, maar konden nog niet blijven omdat de boomkwekerij nog niet verkocht was. “Hilke, toen zes jaar, wilde toen niet vliegen naar een ander land. Maar op Schiphol veranderde alles. Alles werd interessant. En bij Simone, toen vier, precies hetzelfde. Ook in Australië bleven ze enthousiast. Ze pasten zich allemaal geweldig aan. Dan ga je vanzelf ontdekken ‘ze horen daar!’ ”, zegt ze.
Ze weet nu dat Karin en Hendrik een goede keuze hebben gemaakt. Ook voor Hilke en Simone. “Ik zie dat ze het naar hun zin hebben en denk dat ze hier gewoon thuishoren. Er is hier veel meer ruimte. Niet alleen fysiek, maar in de breedste zin van het woord. En dat zonder de prestatiedwang waar Nederland zo last van heeft. Ik vind het ook bewonderenswaardig dat ze al zoveel vrienden en kennissen hebben”, zegt Dini.
‘Ik heb altijd wel geweten dat ze zou vertrekken’
Cecile, vanaf drie Havo Karins beste vriendin
 Cecile Knobbe is Karins beste vriendin. Ze leerde elkaar kennen toen Cecile bleef zitten op de Havo. Zestien waren ze toen. Cecile heeft het gezin weggebracht de avond voor ze vertrokken. Ze mist haar vriendin. Vooral het ‘ even afspreken’ en samen naar de kroeg voelt ze nu als groot gemis. “Eigenlijk heb ik altijd wel geweten dat ze eens zou vertrekken.”
“Karin en ik hadden altijd veel telefonisch contact. En als het me even tegenzat dan belde ik haar. We maakten dan weer snel een afspraak om samen naar de kroeg te gaan of samen een sauna te pakken. Als het nu eens niet meezit, dan knaagt het wel. Dan kan ik haar echt verschrikkelijk missen en denk ik ‘waarom moest je nu gaan’ ”, zegt Cecile (41). Cecile is inmiddels al wat jaren getrouwd met Jeroen Kemerink. Ze heeft drie kinderen: Ruben (11), Olaf (9) en Rosanne (6). Ze waren ook al eens samen zwanger. “Niet dat we elkaar tijdens die zwangerschap zoveel zagen hoor. Maar we belden heel wat af.”
Tijdens de studietijd scheidden de wegen van de twee meiden. Karin zat in Utrecht en Cecile in Wageningen. Maar ook tijdens die tijd hielden ze altijd contact. Later, allebei moeder, bleven ze elkaar zien. Cecile woont in Houten en Karin destijds in Lopik. De laatste twee jaren voor Karin’s vertrek zagen ze elkaar steeds frequenter. Onder het motto ‘nu kan het nog’. Zo vierden ze samen ook twee keer oud op nieuw. Dat was een keer meer dan Karin en Hendrik gepland hadden, maar door de tegenzittende verkoop van hun bedrijf waren ze langer tot Nederland veroordeeld. Cecile: “ We maakten er dan maar een grapje van. ‘ Hoera, jullie zijn er nog’, riep ik dan.”
Niet verrast
Karin vertok al eens voor een paar maanden naar Afrika, vertelt Cecile. Dat was na haar studie. En weer later was ze bezig met een baantje in Canada. Dat probeerde ze te regelen via een nicht van Cecile die daar woont. Ook Cecile dacht wel eens over emigratie naar Canada. “Maar dan ga je werken en verschuift dat naar de achtergrond. Bij Karin niet. Als we spraken over later dan kwam het altijd wel weer boven. En toen Hendrik ‘in the picture’ kwam, werden de pijlen gericht op Australië. Dat is het dus uiteindelijk ook geworden.” Hendrik had er via zijn werk al contacten liggen. Na een vakantie daar wist Karin het zeker. “ Toen ze het me vertelde dat ze de aanvraagprocedure had gestart, merkte ik dat ik het altijd al wel wist. Het verraste me totaal niet”, zegt Cecile op besliste toon. Emotieloos bleef ze echter niet. “Dat moment hakte er behoorlijk in”, bekent ze.
Huilen was nodig
De avond voor Karin vertrok bracht ze Karin, Hendrik, Hilke en Simon naar een hotel vlakbij Schiphol. Hun vlucht was gepland op twaalf uur ‘s middags de volgende dag. Dan moesten ze dus al rond negenen op de luchthaven zijn en ze besloten dat ze liever in de buurt overnachten. “ Ik wilde echt niet bij de familie op Schiphol staan. Daar voelde ik me niet prettig bij. We aten dus die avond ervoor nog samen. Nadien zaten we samen in de hotellobby nog even te kletsen. Het was net alsof je afscheid nam van een vriendin die op vakantie ging. We zouden niet gaan huilen. Dat hadden we tegen elkaar gezegd. Het lukte ons ook nog. Maar eenmaal een voet buiten de deur kwamen ze er met bakken uit. Ik ben in de auto gaan zitten heb zeker tien minuten zitten janken. Ik denk dat Karin op dat moment precies hetzelfde meemaakte. Maar dat was goed. Dat was heel hard nodig”, vertelt Cecile honderduit.
Dagelijkse dingen
Inmiddels heeft het allemaal een plaats gekregen. Ze zijn nog steeds beste vriendinnen. “En eigenlijk weet ik nu veel meer van Karin dan vroeger. We mailen een a twee keer per week. En dan bellen we ook nog eens elke zes weken. Zo vaak hadden we hier vroeger nooit contact. Nu delen we ook de dagelijkse dingen. Dat is wel het voordeel van deze periode, dat mailen”, zegt Cecile.
Cecile zet nu al geld opzij om in de toekomst naar Australië te gaan. Dat zal over twee tot drie jaar zijn. Want Cecile’s jongste is nu ruim vier jaar oud. “En ik wil wel dat ook de kinderen het echt meekrijgen als ze zo’n reis maken en naar een land als Australië gaan.”
‘We konden mooi bij ze afkijken’
Jolanda en Corjan, vrienden van de Australiëgangers
 Jolanda en Corjan ten Haaf emigreerden anderhalf jaar na Karin en Hendrik. Naar Alberta, Canada welliswaar. Maar juist toen bij hen het emigratievuur oplaaide, vertelden Karin en Hendrik dat ze naar Australië gingen. ‘Die gemeenschappelijke interesse schept een band. En we konden het mooi bij ze afkijken.’
Jolanda en Karin kennen elkaar van zwangerschapsgymnastiek. Hilke is net zo oud als Bas, de oudste zoon van Jolanda (39) en Corjan (40). Het klikte wel tussen de twee. Ze gingen eens bij elkaar op de koffie en konden vervolgens bij elkaar op kraamvisite. Ook tussen Hendrik en Corjan klikte het. En ach, Australië kwam wel eens ter sprake. Maar dat het op emigreren zou aankomen, dat hadden Corjan en Jolanda niet verwacht.
De twee pasgetrouwde Ten Haafjes gingen elf jaar geleden op huwelijksreis naar Canada. Corjan heeft er familie wonen en hij zou er graag gaan boeren. Maar ze hadden geen startkapitaal. Ze zagen een emigrant daar – eveneens zonder startgeld – zo ploeteren dat hen duidelijk werd dat het niet de juist keuze was. Het plan ging overboord, maar het enthousiasme voor het land zou nooit verdwijnen. Vijf jaar geleden laaide het emigratievuur weer op. “Dat was in de zomer”, vertelt Corjan. “Een paar maanden later vertelde Karin aan Jolanda dat ze zouden vertrekken. Naar Australië. Inmiddels zaten wij met onze gevoelens om te gaan emigreren naar Canada, echter een definitieve beslissing hadden wij op dat moment nog niet genomen.”
Beeldvorming
Corjan vertelt dat de verhalen en de situatie van Karin en Hendrik hen op dat moment geweldig stimuleerden. “ Zij hadden hun keuze toen al gemaakt en wij nog niet. Hun ideeën en plannen hielpen ons geweldig in de beeldvorming. Vooral de toekomst die ze voor hun kinderen zagen, dat deed ons goed. Waar wij nadachten over de situatie dat het niet mocht lukken met die emigratie en hoe dat de kinderen zou beïnvloeden, hadden zij al concrete ideeën over de betere toekomst voor hun kinderen. Met de ruimte en een veel rustiger levenstijl. Dat helpt”, zegt Corjan. “Er is op dat moment niets fijners dan dat met elkaar te delen. Gewoon omdat je met precies dezelfde drijfveren en twijfels rondloopt.”
Dubbel gevoel
Corjan en Jolanda woonden in hun laatste jaren in Nederland in Elst. Ze zagen elkaar dus wat minder dan in die eerste jaren, maar bleven contact houden. Vooral Jolanda en Karin hadden telefonisch contact en een paar keer per jaar spraken ze af. Dat telefoneren werd veel intensiever naarmate ze wisten van elkaar dat ze gingen emigreren. En nog meer toen Karin en Hendrik in Australië waren beland. Corjan en Jolanda bezochten het afscheidsfeest van de Australiëgangers. Dat was het afscheid voor vrienden en collega’s. Karin en Hendrik hadden het afscheid van familie al eerder gedaan. Een aantal weken voordat ze gingen. “Dat deden ze omdat ze vreesden voor een beladen sfeer op het feest. Nu was het er erg gezellig. Het was dan wel afscheid maar het was vooral een vrolijke aangelegenheid”, herinnert Corjan zich. “Wij zaten daar met een dubbel gevoel. We waren ook echt aan het kijken of wij dat op dezelfde manier gingen doen. Dat konden we mooi afkijken van ze. We hebben er ook zeker van geleerd. Wij zullen ook ruim van tevoren die afscheidsfeesten plannen. Dat voorkomt beladen gevoelens. Daar ben ik van overtuigd. We weten nog niet of we ook vrienden en familie apart zullen plannen. Karin en Hendrik waren daar heel resoluut in. Ze wilden liever ook geen heisa op het vliegveld. Om het niet te emotioneel te maken voor hun kinderen. Ze vertelden dat hen dat erg goed is bevallen. En dat gaan wij waarschijnlijk ook zo doen.” Nu raadpleegt Jolanda, Karin nog regelmatig over praktische zaken. Ze zijn nu druk met verhuizers bezig en dan zijn de ervaringen van de Australiëgangers goed om even mee te nemen.
Definitief
Ondanks de speciale belangstelling voor manier van aanpak, hadden Corjan en Jolanda wel degelijk het gevoel dat ze hun vertrekkende vrienden zouden gaan missen. Gekscherend zeiden Karin en Hendrik dat ze bij een bezoek aan Nederland wel eerst een weekje in Canada langs zouden komen. “Maar nuchter bezien zal dat er wel niet van komen”, zegt hij. Het afscheid van de bevriende families mag wel apart genoemd worden. Van alle afscheidsnemers was hun afscheid vermoedelijk het meest definitief. De ene familie in Australië en de andere in Canada. Dan moet het gek lopen dat je elkaar nog eens tegen het lijf loopt.
| 
Australie 
